De enige troost lijkt te liggen in het domein van de consumptie, dat zowel een dwingende invloed heeft op het economische klimaat (haast geen grotere ramp is tegenwoordig denkbaar dan het wegvallen van het consumentenvertrouwen) als op onze individuele identiteit. Of laat dat individuele maar weg. We kunnen beter spreken over een suggestie van individuele identiteit, een bundel van archetypen en persoonlijke herinneringen die door de jaren heen, soms op een agressieve, soms op een subtiele manier, steeds meer worden vervlochten met de symbolen en verlangens van consumptie. Een voor de hand liggende optie om verandering af te dwingen zou men in dit consumptie domein dienen te zoeken. In praktische zin moet men denken aan een bewust consumeren, bijvoorbeeld het afwegen van aankopen, zoeken naar duurzaamheid in producten, het doelmatig bestrijden van advertenties op internet of door het geluid tijdens televisiereclames uit te zetten en op deze manier om te leren gaan met de beeldtaal van verleiding. De kanttekening die men hier meteen bij moet plaatsen, is dat de subtiele bewerking van de beeldtaal van verleiding inmiddels is geïnstitutionaliseerd als politiek-esthetische praktijk met Adbusters als geëngageerd voorbeeld. Het is de troost van een klein verzet, een bewustwording die een suggestie van vrijheid geeft zonder een werkelijk alternatief aan te dragen. Het maakt de gevangenismuren zichtbaar, om het dramatisch te stellen.

Consumptie als drijfzand, dat wat de Situationisten de spektakelmaatschappij noemde, een maatschappij beheerst door een overkoepelend plezier-kapitalisme, is in grote lijnen verder gegroeid langs hun kritische fantasieën. Sinds 1968 heeft consumptie een centrale plek ingenomen en is het belangrijke relaties aangegaan met media, het essentiële proces van informatisering (waar geld uiteindelijk pure informatie wordt) en het voorheen voor de economie vreemde ethos van hedonisme. In tegenstelling tot de Situationistische kritiek die weinig van haar radicale verbeeldingskracht heeft verloren en met een groteske logica de laatste dertig jaar is bewaarheid, konden zij weinig werkelijk effectieve contrastrategieën formuleren.

pagina -2-vorige  volgende